وکالت اتفاقی / شرایط استفاده و تشریفات و نکات قانونی مربوط به آن

یک نوع وکالت موقتی تحت عنوان وکالت اتفاقی نیز وجود دارد. توجیه به وجود آمدن چنین موضوعی، جلوگیری از تضییع حقوق افراد است. البته فرد متقاضی وکالت اتفاقی باید دارای شرایطی نظیر داشتن معلومات کافی حقوقی نیز باشد که در ادامه بصورت کامل به بیان انواع تشریفات مربوط به آن می پردازیم.

اولين بار ماده 2 قانون وكالت مصوب 1315 از جواز وكالت اتفاقي سخن به ميان آورد و شرايطي را براي صدور آن معين نمود. بعدها اين شرايط دستخوش تغييراتي شده است، كه در ادامه اين شرايط با آخرين تغييرات تشريح مي گردد.

شرایط فرد متقاضی وکالت اتفاقی 

1. شغل آنها وکالت در دادگستری نباشد
2. افرادی که از اطلاعات کافی وکالتی برخوردار می‌باشند
3. وکالت این دسته تنها می تواند براي اقرباي نسبي و سببي خود تا درجه دوم از طبقه سوم باشد
4. حداكثر سه نوبت در سال

منظور از اطلاعات کافی وکالتی چیست

رويه ی عملی كانون ها در اين خصوص متفاوت است در برخي استان ها اين است كه صرفاً دادرندگان ليسانس حقوق و رشته هاي مرتبط را واجد معلومات مي دانند و درخواست افرادي كه ليسانس حقوق ندارند را نمي پذيرند. ولي در تعداد معدودی از كانون ها به عموم ماده 2 قانون وكالت متمسك شده و واجد معلومات كافي را صرفاً ليسانسه هاي حقوق نمی دانند ولی در کل چنین می توان نتیجه گرفت که در نخستین گام متقاضی باید از دانشگاه کافی در حوزه حقوق برخوردار باشد.

وكالت برای اقربای نسبی و سببی خود تا درجه دوم از طبقه سوم

اقربای نسبی خويشاوندانی كه رابطه ی خونی با فرد دارند و اقربای نسبی خويشاوندانی كه به واسطه ی ازدواج با فرد فاميل می شوند را گويند. ماده 1032 قانون مدنی طبقات و درجات قرابت را بدين شكل توضيح داده است. طبقه اول درجه اول (پدر و مادر و اولاد)، طبقه اول درجه دوم (اولاد اولاد)، طبقه دوم درجه اول (اجداد و برادر و خواهر)، طبقه دوم درجه دوم (اجداد اجداد و اولاد برادر و خواهر) طبقه سوم درجه اول (اعمام، عمات، اخوال و خالات)، طبقه سوم درجه دوم ( اولاد اعمام، عمات، اخوال و خالات) را در بر می گيرد.

بنابراين فرد متقاضی وكالت اتفاقي بايد مدارك لازم برای اثبات خويشاوندی را ارائه نمايد كه در قسمت مدارك لازم بيشتر توضيح داده خواهد شد.

تشریفات و درخواست مربوط به متقاضی وکالت اتفاقی

ماده يك آئين نامه صدور وكالت اتفاقی (موقت) مقرر مي دارد :« درخواست اخذجواز وکالت اتفاقی باید توسط شخص متقاضی بعمل آمده ودر آن ضمن معرفی کامل خود و اعلام میزان تحصیلات وتجربیات وسایر جهات ودلایل احتمالی موثر در قضیه، مشخصات کامل و نشانی موکل یا موکلین مورد نظر و درجه قرابت آنان و نیز مشخصات موضوعی که متقاضی قرار است طرح نموده ویا عهده دار دفاع از آن شود را اعلام و مدارک مورد استناد را پیوست کرده و پس از امضاء ذیل درخواست آن را دردفتر کانون وکلا ثبت نماید

اين درخواست يك فرم چاپ شده است كه می توان از دفاتر كانون وكلا دريافت نمود.

ضمائم

ماده دو آئين نامه صدور وكالت اتفاقي (موقت) مقرر مي دارد :« به همراه درخواست صدور جواز وکالت اتفاقی، باید فتوکپی مصدق مدارک زیر نیز به کانون وکلا تسلیم شود:

الف – فتوکپی شناسنامه و آخرین مدرک تحصیلی و دو قطعه عکس.

ب – فتوکپی شناسنامه موکل یا موکلین و مدارک مثبته قرابت وفق ماده 2 قانون وکالت مصوب 1315.

ج – اصل درخواست موکل بعنوان کانون وکلا (بشرح وفرم تهیه شده) که امضاء موکل توسط کانون و یا یکی از دفاتر اسناد رسمی گواهی شده باشد.

د- اخطاریه یا گواهی مرجع قضائی در مورد مشخصات پرونده و وقت رسیدگی آن نسبت به دعاوی طرح شده .

ه – فتوکپی کارت پایان خدمت یا معافیت دائم برای متقاضیانی که مشمول خدمت نظام وظیفه می باشند.

تبصره – مدارک فوق به هیچ صورتی قابل استرداد نیست .

امضای موكل بايد توسط كانون وكلا يا يكي از دفاتر اسناد رسمی گواهی شود، اما تاييد و برابر اصل نمودن بقيه مدارك مذكور در اين ماده در كانون مربوطه صورت می گيرد و هزينه ی آن طبق بند 17 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و … اخذ مي گردد.

لازم به ذكر است كه برای درخواست صدور جواز وكالت اتفاقي بايد به كانون وكلای مركز استانی كه پرونده در حوزه ي قضايی آن استان، در جريان رسيدگی است ، مراجعه شود و كانون وكلای يك استان صلاحيت صدور جواز وكالت اتفاقی براي استان ديگر را ندارد.

نتیجه گیری مبحث وکالت اتفاقی

با توجه به آنچه گفته شد شرط مهم برای وکالت اتفاقی این است که اشخاصی که واجد معلومات کافی برای وکالت باشند، ولی شغل آنها وکالت در دادگستری نباشد، در صورتی که بخواهند برای اقربای سببی یا نسبی خود تا درجه دوم از طبقه سوم وکالت کنند، ممکن است به آنها در سال سه نوبت جواز وکالت اتفاقی داده شود. با وجود این استثنا، قاعده کلی این است که وکلا باید دارای پروانه وکالت باشند تا بتوانند به عنوان وکیل در دادگاه حاضر شوند. حتی اگروکیلی دارای پروانه وکالت باشد اما در موعد مقرر آن را تمدید نکرده باشد، نمی‌تواند به وکالت بپردازد. پروانه وکالت تنها بعد از بررسی صلاحیت علمی داوطلبان وکالت در آزمون کارآموزی وکالت و موفقیت در آن به متقاضیان داده می شود. علاوه بر این در پایان دوره کارآموزی نیز بار دیگر داوطلبان وکالت باید در آزمون کتبی و شفاهی برای سنجش توانایی علمی شرکت کنند که به آن اختبار می‌گویند.