بخش تحریریه موسسه حقوقی داد و مهر قانونمدار / اظهارنامه عبارت از نوشته‌ای است که مطابق مقررات قانونی تنظیم می‌شود و وسیله‌ قانونی بیان مطالب است که به آن اظهاریه نیز گفته می‌شود. اظهارنامه به صراحت ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی از راه‌های رسمی مطالبه‌ حق به شمار می‌رود.

 

به وسیله‌ اظهارنامه، نه تنها مطالبه‌ رسمی حق امکان‌پذیر است بلکه می‌توان توسط اظهارنامه آمادگی تسلیم هر چیزی، اعم از مال، وجه و سند را به مخاطب اعلام کرد و آن را هنگام تسلیم اظهارنامه تحت نظر و حفاظت مرجع مربوط قرار داد.

مزایا و کاربردهایی که ارسال اظهارنامه دارا می باشد

خواهان در بسیاری از موارد قبل از اینکه به تقدیم دادخواست و اقامه دعوا بپردازد، مطالب خود را با ارسال اظهارنامه به اطلاع طرف دعوا می‌رساند؛ مثلاً در موردی چنانچه موضوع دعوا مطالبه 20 میلیون ریال وجه سفته باشد، به موجب اظهارنامه ارسالی به وی متذکر می‌شود که «شما به موجب یک فقره سفته به شماره فلان و به سررسید فلان، مبلغ 20 میلیون ریال به اینجانب بدهکار هستید. با توجه به رسیدن موعد مندرج در سفته مقتضی است در ده روز از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه، نسبت به تأدیه بدهی خود اقدام کنید تا نیازی به اقامه دعوا در محاکم دادگستری نباشد.»

گاهی اوقات همین اظهارنامه ارسالی برای طرف مؤثر واقع شده و او از ترس اقامه دعوا از سوی طلبکار، درگیر شدن در دادگستری و دریافت اخطاریه‌های متعدد و  نیز حضور مأمور ابلاغ در محل سکونت یا کار خویش، به مذاکره تن می‌دهد و در نهایت بدون اقامه دعوا در داگستری که مستلزم صرف وقت و هزینه‌ بسیار است، اظهارکننده به هدف خود که وصول طلبش است، می‌رسد. علاوه بر این اظهارنامه نوعی اولتیماتوم رسمی و اختیاری به طرف است و خواهان می‌تواند خسارت تأخیر تأدیه را از تاریخ ارسال اظهارنامه مطالبه کند.

 

موارد مهم ارسال اظهارنامه

در مواردی به موجب قوانین مختلف، ارسال اظهارنامه پیش‌بینی و اثبات ادعا و احراز حقیقت به ابلاغ اظهارنامه موکول شده است که مهمترین آنها به شرح زیر است؛
1- در دعوا‌ی رفع تصرف عدوانی. ماده ۱۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی می‌گوید: سرایدار، خادم، كارگر و به‌طور كلی هر امین دیگری، چنانچه پس از 10 روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک یا ماذون از طرف مالک یا كسی كه حق مطالبه دارد، مبنی بر مطالبه مال امانی، از آن رفع تصرف نکند، متصرف عدوانی محسوب می‌شود.
2- وقتی موجر از تحویل مورد اجاره امتناع کند، مستأجر مکلف است با ارسال اظهارنامه از مالک، تحویل مورد اجاره را تقاضا کند. (ماده 13 قانون روابط موجر و مستأجر 1356)
3- مطالبه بدهی مالکان آپارتمان‌ها از طریق اظهارنامه و سپس عملیات اجرایی برای وصول آن بر اساس اظهارنامه ابلاغ‌شده به مالک مستنکف از تأدیه هزینه‌های مشترک. (تبصره 2 ماده 10 مکرر قانون تملک آپارتمان‌ها)
4- اثبات تأخیر در پرداخت اجاره‌‌بها یا اجرت‌المثل املاک برای اقامه دعوا‌ی تخلیه. ( بند 9 ماد ه 14 قانون روابط موجر و مستأجر 1356 )
5-  درخواست محکوم‌له مبنی بر انحلال شرکت تضامنی به منظور وصول محکوم‌به از محل سهم‌الشرکه محکوم‌علیه در شرکت. ( ماده 129 قانون تجارت)
در موارد دیگر نیز ارسال اظهارنامه یکی از وسایل مطالبه حق است که به سهولت قابل اثبات است؛ بی‌آنکه سایر وسایل منتفی باشد؛ مثل مطالبه خسارت موضوع ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی که می‌گوید: در دعاویی كه موضوع آن دین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه داین و تمكن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت کرده است، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبكار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه كه توسط بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود، محاسبه و مورد حكم قرار خواهد داد؛ مگر اینكه طرفین به نحو دیگری مصالحه کنند.
در مواردی نیز اظهارکننده به منظور گرفتن اقرار و به دست آوردن دلیل، اقدام به فرستادن اظهارنامه می‌کند.
باید توجه داشت که فرستادن اظهارنامه جز در موارد مزبور و موارد مشابه، به‌ویژه اگر با دوراندیشی و تعمق انجام نشده باشد و پیش از احاطه کامل به امور موضوعی و حکمی مربوط به اختلاف موجود انجام شود، معمولا مشکلاتی را برای اظهارکننده به وجود می‌آورد.
از سوی دیگر پاسخ به اظهارنامه نیز الزامی نخواهد بود و در هر حال باید با رعایت تمام جوانب انجام شود. باید دانست که مطالب مندرج در اظهارنامه چه به عنوان اظهار و چه به عنوان پاسخ باشد، اگر متضمن امری به ضرر اظهارکننده و به نفع مخاطب باشد، با رعایت سایر شرایط، اقرار و در صورتی که متضمن امری به نفع اظهارکننده و به ضرر مخاطب باشد، صرف ادعا محسوب می‌شود.

چند نمونه برای اظهارنامه 

اظهار نامه از سوی زوج برای زوجه جهت تمکین
اظهار نامه موجر به مستأجر مبنی بر پرداخت اجاره بها و اجرت المثل مورد اجاره
اظهار نامه مطالبه ضرر و زیان ناشی از تخریب
اظهار نامه تنظیم سند رسمی انتقال و تسلیم
اظهار نامه در خصوص مراجعه به دفتر خانه و تنظیم سند انتقال ملک

اظهارنامه بصورت کاغذی و در فرم های چاپی مخصوص دیگر کاربردی ندارند و بصورت الکترونیک می باشند.

 

در حال حاضر ، ثبت اظهارنامه ، پاسخ به اظهارنامه و یا پیگیری اظهارنامه تنها به روش الکترونیکی یا اینترنتی امکانپذیر است . ثبت اظهارنامه الکترونیکی یا پاسخ به اظهارنامه الکترونیکی از دو روش امکانپذیر می باشد .

روش اول ، سامانه خدمات الکترونیک قضایی است . در این حالت ، هر شخصی می تواند با مراجعه به سامانه خدمات الکترونیک قضایی ، اطلاعات مربوطه را تکمیل نماید و پس از ثبت نام اولیه ، یک کد رهگیری دریافت می کند . در ادامه ، باید به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرد .

در حالت دوم ، شخص از همان ابتدا با به همراه داشتن مدارک مورد نیاز ، به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه می نماید و مسئول دفتر ، پس از وارد کردن اطلاعات اولیه ، اظهارنامه را نیز ثبت می کند و یک کد رهگیری تحویل فرد می دهد . این کد رهگیری ، برای پیگیری اظهارنامه بصورت الکترونیکی لازم و ضروری است ؛ لذا یک نسخه از اظهارنامه چاپ شده و به همراه کد رهگیری تحویل فرد می شود . برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد ثبت اظهارنامه الکترونیکی کلیک کنید .

هر شخص می تواند از طریق درگاه خدمات الکترونیک قضایی و با وارد نمودن کد رهگیری اظهارنامه ، از وضعیت مربوط به اظهارنامه قضایی خود اطلاع پیدا کند .همچنین ، برای پاسخ الکترونیکی به اظهارنامه نیز خوانده می تواند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی اقدام نماید . برای ملاحظه پیگیری اظهارنامه قضایی و جواب به اظهارنامه کلیک کنید .

 

آموزش ثبت اظهار نامه قضایی بصورت الکترونیک

برای ثبت اظهارنامه الکترونیکی قضایی ، در مرحله اول بایستی به سامانه خدمات الکترونیکی قضایی مراجعه نمود . در قسمت سمت راست صفحه گزینه ارائه و پیگیری اظهارنامه را انتخاب کرد . در صفحه ای که گشوده می شود ، دو گزینه پیش روی ما قرار می گیرد .

اظهارنامه

 

نخست اینکه ، در صورتی که قبلا اظهارنامه ای را در این قسمت وارد کرده باشیم ، می توان با وارد کردن کد رهگیری ، شماره ملی و شماره همراه ، اظهارنامه را مشاهده ، اصلاح یا پیگیری کرد .

دوم آنکه در صورتی بخواهیم اظهارنامه ای را ثبت کنیم ، روی گزینه تقدیم اظهارنامه کلیک می کنیم . در منوی سمت راست ، گزینه سبز زنگ یعنی ثبت و اصلاح اظهار نامه را انتخاب می کنیم .

 

اظهارنامه

در صفحه ای که باز می شود ، شروع ثبت اظهارنامه ، از طریق انتخاب یکی از سه گزینه ثبت اظهارنامه شخصی ، ثبت اظهارنامه از طرف وکیل و یا ثبت اظهارنامه از طرف نماینده پیش بینی شده است . در صورتی که می خواهید اظهارنامه را برای شخص خودتان تنظیم کنید ، گزینه ” شخصا اظهارنامه ارائه می نمایم ” را انتخاب کنید . در صورتی هم به نمایندگی از شخصی این کار را انجام می دهید ، گزینه سوم یعنی ” به عنوان نماینده اظهارنامه ارایه می نمایم ” را انتخاب کنید .

 

آموزش ثبت اظهارنامه

 

پس از انتخاب هرکدام از این مراحل ، با کلیک بر روی گزینه ” + افزودن “ ، نوبت به پر کردن فرم هایی می رسد که شامل مشخصات فردی ، اقامتگاه و اطلاعات تماس است . بعد از آن ، اطلاعات فردی و اقامتگاه شخص مخاطب اظهارنامه درج می شود . در قسمت حوزه قضایی جهت ابلاغ نیز می توان با جستجوی استان و شهرستان حوزه قضایی که اظهارنامه را ابلاغ کند ، مشخص نمود .

در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا نماینده تکمیل می شود ، ایشان نیز باید در قسمت مربوطه اطلاعات خود را درج کنند . پس از این مرحله ، با انتخاب موضوع اظهارنامه ، شرحی از اظهارنامه را درج نموده و کد رهگیری را حتما یادداشت می کنیم ، چرا که در سایر مراحل پیگیری اظهارنامه مورد استفاده قرار می گیرد .

 

چند نکته کلیدی در رابطه با اظهار نامه که نباید فراموش کنیم

  • از نسبت دادن جرم و نوشتن اکاذیب در اظهارنامه خودداری کنیم. چون ممکن است تحت شرایطی به عنوان اقدام به نشر اکاذیب کرده تحت پیگرد قانونی قرار گیریم.
  • در تنظیم اظهار نامه باید ادب و احترامدیگران را رعایت کرد. زیرا دادگاه مجاز است از ابلاغ اظهار نامه هایی که خلاف ادب و نزاکت نوشته شده است به طرف مقابل خودداری کند.لازم است در انتهای اظهار نامه به اظهار شونده  تذکر داده شود که در صورت پاسخگو نبودن  اقدام قانونی خواهد شد و هزینه‌های دادرسی، حق الوکاله وکیل، حق الزحمه کارشناسی و … نیز بر عهده او خواهد بود.
  • توصیه می‌شود در پایان اظهار نامه به اظهار شونده و مخاطب گوشزد شود در صورت عدم پاسخ لازم از طرف او، اقدامات قانونی از جمله مراجعه به مراجع صلاحیتدار قضایی و در نتیجه مسئولیت پرداخت هزینه‌های دادرسی، حق الوکاله وکیل، حق الزحمه کارشناسی و … نیز بر عهده او خواهد بود.

6 دیدگاه

  • سلام خسته نباشید داخل صفحه سامانه خدمات الکترونیکی اصلا گزینه ثبت اظهار نامه وجود ندارد .پس من چطور میتونم پیگیری کنم؟بی زحمت راهنمایی بفرمایید.

    • سلام
      دقیقا همینطور هست
      بنده هم گزینه‌ای برای ثبت پیگیری اظهارنامه مشاهده نکینم!

    • برای ثبت و ارسال اظهارنامه قضایی ، می بایست وقتی وارد صفحه “پایانه ثبت اظهارنامه قضایی” آنلاین مراجعه کنید (https://remission.adliran.ir/Forms/JSSDeclaration/DeclarationEdit.aspx) در بالای صفحه قسمت “تقدیم اظهارنامه” رو کلیلک کنید و بعدش مرحله به مرحله اطلاعات موردنیاز رو وارد کنید .

      • سلام.قسمت آخر برای ارسال اظهارنامه که میخایم به دفترخدمات قضایی ارجاع بدیم و بعد محاسبه هزینه کنیم، این دفترخدمات قضایی باید محلش مکان خواهان باشه یا خوانده؟

      • سلام چرمم نمیتوانم اظهارنامه رو ارسال کنم و به سایت ارسال اظهارنامه وارد نمی‌شود